Rozdzielczość a dokładność – czym się różnią?

Przyrząd pomiarowy pokazuje wynik z rozdzielczością do 0,01 mm. Czy to oznacza, że mierzy z dokładnością do 0,01 mm? Niekoniecznie. Rozdzielczość i dokładność to dwa różne pojęcia, które łatwo ze sobą pomylić. W tym artykule wyjaśniamy prostym językiem, czym się różnią i dlaczego ma to znaczenie przy wyborze suwmiarki, mikrometru lub innego przyrządu pomiarowego.

Rozdzielczość – jak szczegółowo możemy odczytać wynik?

Rozdzielczość mówi nam, jak małą zmianę możemy zauważyć na przyrządzie pomiarowym. Wyobraź sobie suwmiarkę cyfrową, która pokazuje wynik: 25,34 mm

Jeżeli ostatnia cyfra na wyświetlaczu zmienia się co 0,01 mm, oznacza to, że rozdzielczość przyrządu wynosi 0,01 mm. Przyrząd pozwala więc odczytać wynik z dokładnością odczytu do jednej setnej milimetra.

To jednak nie oznacza, że rzeczywisty wymiar mierzonego elementu wynosi dokładnie 25,34 mm. I właśnie tutaj pojawia się różnica między rozdzielczością a dokładnością.

Dokładność – jak blisko rzeczywistego wymiaru jest wynik?

Dokładność mówi nam, jak blisko rzeczywistej wartości znajduje się wynik pomiaru. Załóżmy, że mierzysz element, który w rzeczywistości ma 25,00 mm:

• Jeżeli przyrząd pokazuje 25,01 mm, wynik jest bardzo bliski rzeczywistej wartości.
• Jeżeli jednak rzeczywisty wymiar wynosi 25,00 mm, a przyrząd pokazuje 25,10 mm – mimo że jego wyświetlacz ma rozdzielczość 0,01 mm – sam pomiar nie jest wystarczająco dokładny.

Możemy więc powiedzieć:

• rozdzielczość mówi, jak szczegółowo możemy odczytać wynik,
• dokładność mówi, jak bardzo możemy ufać temu wynikowi.

Prosty przykład: dużo cyfr nie zawsze oznacza dokładny pomiar

Wyobraź sobie wagę, która pokazuje wynik z rozdzielczością do 1 grama. Na wyświetlaczu pojawia się:1,235 kg

Wynik wygląda bardzo dokładnie. Widzimy nawet pojedyncze gramy! Jeżeli jednak waga jest źle ustawiona i w rzeczywistości zawyża każdy wynik o 100 gramów, to mimo szczegółowego wyświetlacza pomiar nie jest dokładny.

Tak samo działa to w przypadku przyrządów pomiarowych stosowanych w warsztacie. Przyrząd może pokazywać wynik z rozdzielczością 0,001 mm, ale nie oznacza to automatycznie, że rzeczywisty pomiar jest dokładny do 0,001 mm. Dlatego przy wyborze przyrządu nie warto patrzeć tylko na to, ile cyfr znajduje się po przecinku.

Rozdzielczość a dokładność – najprościej mówiąc

Rozdzielczość mówi, co możesz zobaczyć.
Dokładność mówi, czy możesz temu wynikowi zaufać.

To oczywiście uproszczenie, ale dobrze pokazuje podstawową różnicę między tymi pojęciami.

Przykład z warsztatu: suwmiarka pokazuje 0,01 mm

Załóżmy, że kupujesz suwmiarkę cyfrową, która pokazuje wynik z rozdzielczością 0,01 mm. Na wyświetlaczu możesz zobaczyć na przykład: 50,02 mm

Czy oznacza to, że mierzony element ma dokładnie 50,02 mm? Nie możemy tego stwierdzić wyłącznie na podstawie rozdzielczości. Na wiarygodność pomiaru wpływają również między innymi:

• dokładność samego przyrządu,
• jego stan techniczny,
• zużycie powierzchni pomiarowych,
• sposób wykonania pomiaru,
• czystość mierzonego elementu,
• warunki, w których wykonujemy pomiar.

Dlatego dwie suwmiarki o takiej samej rozdzielczości mogą nie dawać dokładnie takich samych wyników.

Czy większa liczba cyfr po przecinku oznacza lepszy przyrząd?

Nie zawsze. To jeden z najczęstszych błędów przy wyborze narzędzi pomiarowych. Przyrząd pokazujący 25,347 mm może sprawiać wrażenie dokładniejszego niż taki, który pokazuje 25,35 mm. Nie oznacza to jednak, że pierwszy przyrząd rzeczywiście wykonuje dokładniejszy pomiar.

Więcej cyfr na wyświetlaczu oznacza większą rozdzielczość odczytu, ale nie gwarantuje większej dokładności. Dlatego przy wyborze przyrządu warto sprawdzić nie tylko jego rozdzielczość, ale również parametry dokładności i przeznaczenie.

Suwmiarka czy mikrometr?

Jeżeli potrzebujesz przyrządu do codziennych pomiarów, często dobrym wyborem będzie suwmiarka. Pozwala szybko sprawdzić wiele podstawowych wymiarów, między innymi średnice zewnętrzne i wewnętrzne, długości czy głębokości.

Mikrometr jest natomiast przeznaczony do bardziej precyzyjnych pomiarów określonych wymiarów. W zależności od rodzaju może być stosowany między innymi do dokładnego pomiaru wymiarów zewnętrznych.

Nie oznacza to jednak, że każdy mikrometr będzie zawsze lepszy od każdej suwmiarki. Przyrząd należy dobrać do konkretnego zadania i wymaganej tolerancji.

Sprawdź nasze propozycje suwmiarek cyfrowych i analogowych oraz mikrometrów.

Dlaczego ta różnica jest ważna?

Rozróżnienie dokładności i rozdzielczości ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy kontrolujesz elementy o określonych wymaganiach wymiarowych. Jeżeli detal ma dużą tolerancję, odpowiednio dobrana suwmiarka może być wystarczająca. Jeżeli tolerancja jest znacznie mniejsza, możesz potrzebować dokładniejszego przyrządu lub innej metody pomiarowej.

Najważniejsze jest to, aby nie wybierać przyrządu wyłącznie na podstawie liczby miejsc po przecinku. Zawsze warto zastanowić się:

• co dokładnie chcę zmierzyć?
• jak dokładny musi być wynik?
• jaką tolerancję ma mierzony detal?
• czy wybrany przyrząd jest przeznaczony do takiego pomiaru?

Podsumowanie – 3 rzeczy, które warto zapamiętać

Rozdzielczość i dokładność są ze sobą powiązane, ale oznaczają coś zupełnie innego:

1. Rozdzielczość to nie dokładność: Rozdzielczość określa, jak szczegółowo widoczny jest wynik. Dokładność mówi, jak blisko rzeczywistej wartości znajduje się mierzony wymiar.
2. Więcej cyfr nie oznacza lepszego pomiaru: Liczba cyfr po przecinku mówi tylko o rozdzielczości wyświetlacza lub skali. Przyrząd pokazujący trzy miejsca po przecinku nie musi wykonywać dokładniejszego pomiaru od tego z dwoma miejscami.
3. Przyrząd dobieraj do zadania i tolerancji: Zanim wybierzesz suwmiarkę, mikrometr lub inne narzędzie, sprawdź wymagania dotyczące mierzonego detalu. Dobry pomiar zaczyna się od zrozumienia wymagań, a nie od wyboru przyrządu z największą liczbą cyfr na wyświetlaczu.

Jeżeli szukasz odpowiedniego przyrządu do kontroli wymiarów, sprawdź ofertę narzędzi pomiarowych dostępnych w RNS Metal:

suwmiarek oraz mikrometrów

RNSmetal – Twój partner w precyzji.

Treść artykułu opiera się na ogólnych zasadach metrologii przemysłowej oraz standardach kontroli jakości (m.in. normach z serii PN-EN ISO dotyczących specyfikacji geometrii wyrobów GPS).